Zimowa rocznica

Powstanie wszczęte 22 stycznia 1863 roku przeciwko rosyjskiemu zaborcy przeszło do legendy jako symbol ofiarnej walki zniewolonego narodu z o wiele potężniejszym ciemiężcą, stając się dla swoich uczestników i świadków ucieleśnieniem marzeń o wolności, dla potomnych elementarzem i wzorem patriotyzmu, zaś dla twórców niepodległego państwa polskiego mitem założycielskim II Rzeczpospolitej. Dziś, w 150. rocznicę styczniowych wydarzeń, warto ukazać wpływ powstania na losy naszego miasta.
Wezwanie do niepodległościowego czynu jako pierwsi podjęli kolejarze, którzy poczęli tworzyć sieć konspiracyjną obejmującą linię kolei warszawsko-wiedeńskiej. Komórka spiskowców powstała również na stacji w Grodzisku. Wielkie zasługi powstaniu oddał pracujący tu telegrafista Bratysław Znajewski, który od momentu rozpoczęcia  zrywu przez blisko rok pośredniczył w przekazywaniu szyfrowanych rozkazów władz powstańczych walczącym w okolicy oddziałom, odbierając od nich meldunki o stanie ludzi i uzbrojenia. Przyczynił się również do wykrycia i zdemaskowania agentów carskich służb. Poza zapewnianiem łączności, kolej – opanowana przez zaprzysiężonych dla sprawy spiskowców – służyła również do transportu leków, poczty, a przede wszystkim broni, przerzucanej na Mazowsze spoza granicy zaboru. Zdobytym w ten sposób arsenałem posługiwał się operujący w okolicach Grodziska oddział „Dzieci Warszawy” majora Ludwika Żychlińskiego.Spośród partii powstańczych, które przesunęły się przez miasteczko, nierzadko angażując jego mieszkańców do walki, to właśnie formacja dowodzona przez Żychlińskiego, wytrawnego żołnierza i uczestnika wojny secesyjnej w USA, zasłynęła przeprowadzeniem w Grodzisku akcji zbrojnej. O północy 1 listopada 1863 r. grupa uzbrojonych kawalerzystów przypuściła atak na stację kolejową – obsadzoną silnie przez dwie kompanie piechoty rosyjskiej i sotnię kozaków. Tym samym Grodzisk, będący dotychczas zapleczem konspiratorów, stał się areną walk powstańczych. Wspomnieć w tym miejscu należy i o wsiach podgrodziskich, w których ulokowane były tajne magazyny broni. Jednak nawet prestiżowe, podobne do opisywanej potyczki zwycięstwa nie mogły zrekompensować zaiste przerażających kosztów, które w obliczu klęski powstania poniosła ludność miasta. Do dzisiaj nieznana pozostaje liczba rozstrzelanych oraz właściwe miejsce ich pochówku – mogiły straconych były metodycznie zacierane, aby nie mogły przeistoczyć się w obiekt kultu. Na Sybir powędrowało po usłyszeniu wyroku skazującego wielu grodziszczan sprzyjających powstaniu lub udzielających walczącym pomocy, tak jak burmistrz Jan Wolfram, z racji sprawowanego urzędu zaopatrujący powstańców w paszporty. Tragiczny los podzielił także wspomniany Bratysław Znajewski oraz liczni pracownicy kolei, a także wielu mieszczan i mieszkańców okolicznych wsi. Z makiaweliczną przemyślnością władze carskie ukarały również… samo miasto. Grodzisk zdegradowany został do rangi osady oraz dodatkowo obciążony kosztem utrzymania żołnierzy rosyjskich, którzy trafili tu na kwatery.


<< Wróć do strony głównej Zobacz Lista artukułów >>

Komentarze:
Ten artykuł nie ma jeszcze komentarzy!
Dodaj swój komentarz
Nick: Email:
Twój komentarz pojawi się dopiero po zatwierdzeniu przez administratora.

Ostatnio wydana gazeta:

W Bogorii nr 234 piszemy o dziesięcioleciu Szpitala Zachodniego w Grodzisku, finale akcji pomocy dla Kingi Przybyło, dodatkowo w numerze wywiady z burmistrzem Grzegorzem Benedykcińskim, Jackiem Fedorowiczem i Bastkiem Riedlem, relacja z „Fetting Festiwal” w Baranowie i inne ważne i ciekawe...

Reklama:

Nasi partnerzy:

Informator miejski: Pokaż wszystkie...

Urząd Miasta w Grodzisku Mazowieckim

ul. Kościuszki 32A, 05-825 Grodzisk Mazowiecki

Tel: 0-22 755-55-34 | Fax: 0-22 755-53-27
urzad@grodzisk.pl; www.grodzisk.pl